Ostatnia modyfikacja 2026-06-02 Olga Pilichowska

Doręczenie przez komornika potrafi zaskoczyć zarówno powoda, jak i pozwanego. Najczęściej pojawia się wtedy, gdy sąd wysłał już pismo pocztą, ale adresat go nie odebrał. W takiej sytuacji sprawa nie może po prostu stanąć w miejscu — dlatego do akcji wkracza komornik, który ma ustalić, czy pozwany naprawdę mieszka pod wskazanym adresem i spróbować doręczyć mu dokumenty.

Dla wielu osób cała procedura jest niejasna. Kto składa wniosek? Ile to kosztuje? Co się stanie, jeśli komornik nikogo nie zastanie? I czy brak działania może zatrzymać sprawę w sądzie? W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda doręczenie komornicze w praktyce i o czym trzeba pamiętać, żeby nie narobić sobie dodatkowych problemów.

Najważniejsze informacje

• Doręczenie korespondencji sądowej pozwanemu za pośrednictwem komornika wynika z art. 139¹ kodeksu postępowania cywilnego; przepisy obowiązują po nowelizacji z 2019 r. i późniejszych zmianach, m.in. Dz.U. 2026 poz. 468.

• Po wezwaniu z sądu powód ma 2 miesiące, aby zlecić doręczenie komornikowi albo wskazać aktualny adres pozwanego.

• Komornik powinien podjąć próbę doręczenia w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku.

• Brak działania ze strony powoda może skutkować zawieszeniem postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.; w przypadku bezskutecznego upływu terminu postępowanie może zostać zawieszone.

Czym jest doręczenie przez komornika i kiedy się je stosuje?

Doręczenie przez komornika to sformalizowana procedura dostarczania pism sądowych, która następuje w sytuacji nieskutecznego doręczenia przez operatora pocztowego. Wtedy sąd może skierować sprawę do doręczenia przez komornika.

• Chodzi o doręczenie korespondencji sądowej, np. pozwu, nakazu zapłaty lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę podjęcia obrony.

• Procedura doręczenia przez komornika ma na celu przyspieszenie postępowań sądowych i zapobieganie unikaniu odbioru korespondencji.

• Dotyczy przede wszystkim osób fizycznych nieprowadzących działalności; wobec CEIDG/KRS znaczenie mają adresy rejestrowe.

• Szczegółowe regulacje dotyczące procedury doręczenia przez komornika opisane są w art. 139¹ Kodeksu postępowania cywilnego.

Podstawa prawna doręczenia komorniczego

Najważniejsze przepisy działają razem: regulują obowiązki powoda, czynności komornika oraz koszty komornicze.

• Art. 139¹ k.p.c. reguluje sytuację, gdy pozwany nie odbiera pierwszego pisma z sądu. Wtedy powód może zostać zobowiązany do doręczenia dokumentów przez komornika.

• Art. 3 ust. 4 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych – reguluje doręczanie pism przez komornika na zlecenie sądu lub na wniosek powoda.

• Art. 41 ustawy o kosztach komorniczych – opisuje opłaty za adres oznaczonego pisma i ustalenia adresowe.

• Doręczenie komornicze należy interpretować łącznie z przepisami dotyczącymi zwykłych doręczeń pocztowych (art. 131–139 k.p.c.) oraz przepisami o zawieszeniu postępowania (art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.). Aktualne brzmienie przepisów warto sprawdzać w ISAP.

Kiedy sąd kieruje sprawę do doręczenia przez komornika?

Doręczenia komorniczego nie stosuje się na starcie. Najpierw sąd próbuje doręczyć pismo pocztą.

1. Sąd wysyła odpis pozwu albo innego pisma procesowego, np. nakazu zapłaty, na adres podany przez powoda.

2. Poczta zostawia awizo, po 7 dniach następuje powtórne awizo zgodnie z procedurą, a po kolejnym terminie przesyłka wraca.

3. Jeżeli pozwany nie odebrał wcześniej żadnego pisma w sprawie, przewodniczący zawiadamia powoda i sąd wydaje postanowienie zobowiązujące powoda do doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika, gdy poczta nie doręczy pierwszego pisma w sprawie.

4. Doręczenie pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika sądowego może być pominięte, gdy sąd ma pewność co do adresu, choć w praktyce wyjątek jest stosowany ostrożnie.

5. Mechanizm nie dotyczy e-sądu oraz sytuacji, gdy pozwany już skutecznie odebrał korespondencję sądową w tej sprawie.

Obowiązki powoda po wezwaniu do doręczenia za pośrednictwem komornika

Po otrzymaniu zobowiązania z sądu to powód musi podjąć dalsze działania. Ma on obowiązek złożyć do akt potwierdzenie doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania.

Powód powinien:

• złożyć wniosek do właściwego komornika według miejsca zamieszkania pozwanego;

• zwrócić korespondencję do sądu wraz z dowodem, że pozwany mieszka pod adresem wskazanym w pozwie;

• wskazać inny, aktualny adres pozwanego, jeśli taki ustalił;

• zachować dowody nadania, odpowiedzi komornika i informacje o dokonanych ustaleniach.

W przypadku, gdy powód nie przedłoży do sądu dowodu doręczenia lub nie zwróci korespondencji z aktualnym adresem pozwanego, sąd może z urzędu zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc. Jeśli powód nic nie zrobi w wyznaczonym terminie, sąd może zawiesić postępowanie.

Jak złożyć wniosek o doręczenie korespondencji przez komornika?

Powód, który zdecyduje się na doręczenie korespondencji przez komornika, powinien złożyć wniosek do komornika, do którego należy dołączyć dowód uiszczenia opłaty za doręczenie.

Wniosek powinien zawierać:

• dane kancelarii komornika i sądu rejonowego, przy którym działa;

• dane stron, PESEL/NIP, jeśli są znane;

• podstawę: art. 139¹ k.p.c. i art. 3 ust. 4 pkt 1 ustawy o komornikach;

• żądanie: doręczenia pisma pozwanemu za pośrednictwem komornika, np. pozwu z sygnaturą;

• adres, pod który ma nastąpić dokonanie doręczenia korespondencji pozwanemu.

Załączniki:

• oryginał przesyłki z sądu;

• odpis pisma i odpis zobowiązania przewodniczącego;

• odpis zobowiązania sądu skierowanego do powoda;

• dowód opłaty;

• jeżeli powód działa przez pełnomocnika – dokument potwierdzający umocowanie pełnomocnika.

Wniosek można złożyć osobiście, pocztą lub elektronicznie, jeśli kancelaria to umożliwia, ale oryginał korespondencji pozwanemu musi fizycznie trafić do komornika.

Przebieg doręczenia komorniczego w praktyce

• Komornik ma 14 dni od dnia otrzymania zlecenia na podjęcie wymaganych czynności.

• Komornik doręcza pismo adresatowi osobiście; doręczenie osobiste przez komornika oznacza wręczenie pisma bezpośrednio adresatowi.

• Doręczenie osobiste może nie dojść do skutku; w przypadku jego nieobecności pismo może zostać przekazane dorosłemu domownikowi adresata.

• W przypadku, gdy komornik nie zastanie adresata, musi ustalić, czy dana osoba faktycznie mieszka pod wskazanym adresem, przeprowadzając wywiad.

• Jeżeli próba doręczenia okaże się bezskuteczna, a adresat zamieszkuje pod podanym adresem, komornik umieszcza w skrzynce pocztowej zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w kancelarii komornika.

• Jeśli nikogo nie zastanie, komornik pozostawia zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w kancelarii.

• Jeżeli zawiadomienie zostanie pozostawione w skrzynce pocztowej adresata, termin liczy się od dnia umieszczenia zawiadomienia.

• W przypadku, gdy adresat nie podejmie korespondencji w terminie 14 dni od umieszczenia zawiadomienia, pismo uważa się za doręczone w ostatnim dniu tego terminu.

• Komornik sporządza protokół z podjętej próby doręczenia wraz z datą, godziną i informacjami z wywiadu.

Ustalanie aktualnego adresu pozwanego przez komornika

Doręczenie przez komornika często łączy się z ustaleniem, czy pozwany zamieszkuje pod adresem z pozwu.

Komornik może, na podstawie wniosku powoda:

• żądać niezbędnych informacji w urzędzie właściwej gminy;

• wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; koszt informacji o adresie pozwanego przez ZUS to typowo 45,44 zł;

• skierować zapytanie do urzędu skarbowego, np. 2,46 zł;

• przeprowadzić wywiad środowiskowy;

• korzystać z rejestrów przewidzianych prawem.

Dodatkowa opłata w wysokości 40 złotych jest pobierana za ustalenie aktualnego adresu zamieszkania adresata, jeśli adres nie jest znany zlecającemu. Komornik może podjąć czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu pozwanego, jeżeli wyniki wstępnych poszukiwań się nie powiodą, poprzez pozyskanie danych z oficjalnych rejestrów.

Jeżeli z ustaleń komornika wynika, że adresat mieszka pod wskazanym adresem, protokół pomaga wykazać, że pozwany zamieszkuje. Jeśli ustaleniami komornika adresat nie mieszka pod wskazanym adresem, następuje zwrot pisma.

Koszty doręczenia komorniczego i kto je ostatecznie ponosi

Opłata za doręczenie korespondencji przez komornika wynosi 60 złotych za każde zlecenie, niezależnie od liczby adresatów zamieszkałych pod tym samym adresem. Opłata 60 zł dotyczy jednego adresu i nie zależy od liczby podjętych prób doręczenia.

Do tego dochodzi:

• 40 zł za podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania;

• 7,79 zł za każdy list polecony;

• 45,44 zł za dane z ZUS;

• inne realne wydatki gotówkowe.

Koszt doręczenia oraz ustalenia adresu może zostać przeniesiony na pozwanego, jeśli powód wygra sprawę. Przy przegranej powód zwykle ponosi je sam. Szczegóły stawek opisuje art. 41 ustawy o kosztach komorniczych.

Przed, w trakcie i po doręczeniu komorniczym – możliwe scenariusze

• Przed wnioskiem: jeśli powód ma dowód, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie, może zwrócić pismo do sądu. Sąd może uznać doręczenie pocztowe za skuteczne.

• Po wniosku, przed doręczeniem: powód może przekazać sądowi dowód, że pozwany zamieszkuje pod wskazanym adresem, i poprosić komornika o wstrzymanie czynności.

• Po doręczeniu: gdy doszło do faktycznego doręczenia, późniejszy dowód adresu zwykle nie „cofa” skutku.

• Gdy komornik ustali, że adresat nie mieszka pod wskazanym adresem, sporządza protokół z negatywnymi ustaleniami i zwraca pismo powodowi.

• Jeżeli próba doręczenia okaże się bezskuteczna, a adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, komornik zwraca pismo z informacją o dokonanych ustaleniach.

• Protokół komornika może pomóc sądowi ustalić, czy trzeba wyznaczyć kuratora dla osoby, której miejsca pobytu nie da się ustalić.

Wyłączenia i ograniczenia stosowania doręczenia komorniczego

Doręczenie przez komornika nie zawsze będzie wymagane.

• Nie stosuje się go w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

• Nie stosuje się go, gdy pozwany wcześniej skutecznie odebrał pismo w tej samej sprawie.

• W niektórych sprawach nieprocesowych sądy częściej uznają skuteczność doręczeń pocztowych.

• Wobec przedsiębiorców CEIDG/KRS podstawowe są adresy ujawnione w rejestrach.

• Przed skierowaniem sprawy do doręczenia przez komornika sąd ocenia, czy z akt sprawy wynika, że wskazany adres może być aktualny.

Najczęstsze błędy powoda przy doręczeniu przez komornika

• Przekroczenie terminu dwóch miesięcy.

• Brak opłaty 60 zł lub 40 zł.

• Wybór niewłaściwego komornika według adresu pozwanego.

• Brak oryginału korespondencji.

• Brak informacji dla sądu o dacie doręczenia albo podjętej próbie doręczenia.

• Mylenie ustalenia aktualnego adresu z samym doręczeniem pisma.

• Brak kontaktu z kancelarią przed złożeniem wniosku.

Doręczenie komornicze z perspektywy pozwanego

Dla pozwanego doręczenie przez komornika może być zaskakujące i stresujące, ponieważ oznacza formalne przekazanie dokumentów sądowych mimo wcześniejszego nieodebrania korespondencji. Pozwany powinien pamiętać, że komornik podejmuje próbę doręczenia osobiście, a w przypadku nieobecności może przekazać pismo dorosłemu domownikowi. Jeśli komornik nie zastanie nikogo, zostawi zawiadomienie w skrzynce pocztowej z informacją o możliwości odbioru pisma w kancelarii komornika w terminie 14 dni. Nieodebranie korespondencji w tym terminie skutkuje uznaniem pisma za doręczone, co może mieć istotne konsekwencje procesowe, np. rozpoczęcie biegu terminów na wniesienie odpowiedzi lub zażaleń. Pozwany powinien więc na bieżąco monitorować korespondencję i nie ignorować zawiadomień, aby nie utracić prawa do obrony swoich interesów w sądzie.

Podsumowanie

Doręczenie przez komornika to procedura stosowana, gdy pozwany nie odbiera korespondencji sądowej wysłanej pocztą. Sąd, po bezskutecznym doręczeniu pocztowym, zobowiązuje powoda do zlecenia doręczenia komornikowi. Powód ma na to dwa miesiące i musi złożyć potwierdzenie doręczenia lub wskazać aktualny adres pozwanego. Komornik ma 14 dni na podjęcie czynności, które obejmują osobiste doręczenie pisma, ustalenie miejsca zamieszkania pozwanego oraz pozostawienie zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w kancelarii. W przypadku niepodjęcia korespondencji w terminie, pismo uznaje się za doręczone. Ostateczne rozliczenie kosztów zależy od wyniku sprawy – co do zasady ponosi je strona przegrywająca. Procedura ma na celu zapewnienie realnego doręczenia korespondencji i przyspieszenie postępowania sądowego, zapobiegając unikaniu odbioru pism przez pozwanego.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o doręczenie przez komornika

Czy muszę zawsze korzystać z doręczenia komorniczego, jeśli pozwany nie odbiera listów?

Nie. Mechanizm uruchamia sąd, a nie sam powód. Jeżeli powód wykaże pisemnie, że pozwany mieszka pod adresem wskazanym w pozwie, sąd może uznać doręczenie pocztowe za skuteczne bez udziału komornika.

Co jeśli komornik ustali, że pozwany mieszka za granicą?

Komornik wskaże to w protokole. Dalsze doręczenia odbywają się według przepisów o doręczeniach międzynarodowych, a doręczenie przez komornika na terenie Polski nie jest kontynuowane.

Czy pozwany poniesie koszty doręczenia komorniczego, jeśli przegram sprawę?

Co do zasady koszty procesu ponosi strona przegrywająca. Jeśli powód przegra, najczęściej sam ostatecznie ponosi koszt doręczenia przez komornika i ustalenia adresu.